سایت هشت مارس

آماری از خشونت خیابانی در تهران – بخش اول

گروه آمار

خشونت و آزار خیابانی یکی از مشکلات زنان ایرانی است که تاثیر زیادی بر زندگی روزمره ایشان داشته و حتی گاهی نوع لباس پوشیدن، آرایش کردن، ورود خروج از منزل و روابطشان در خانه و جامعه را تحت تاثیر قرار میدهد. خشونت و آزار خیابانی شامل نگاههای آزاردهنده در معابر عمومی، مزاحمت کلامی از جمله متلک و فحاشی هنگام راه رفتن در خیابان، تماس و لمس بدن در خیابان و یا در وسایل نقلیه عمومی، بوق زدن و ایستادن اتومبیلهای شخصی هنگام راه رفتن در خیابان، و آزار و مزاحمت از سوی دیگر رانندگان هنگام رانندگی میشود. جهت بررسی دلایل و تاثیر خشونت خیابانی بر زندگی روزمرهی زنان و واکنش آنها نسبت به این پدیده، پرسشنامه هایی از سوی گروه آمار "زنستان" تنظیم و پخش شد که این پرسشنامه ها توسط 65 زن از مناطق مختلف تهران و گروههای سنی مختلف پر شدهاند. 18.4% زنان ساکن شمال تهران، 4.6% ساکن جنوب، 18.4% ساکن شرق، 9.2% غرب و 3% ساکن مرکز بودند. 46% زنان نیز اشاره ای به محل سکونت خود نکردهاند. بررسی نشان داد که محل سکونت نقش چندانی در وجود یا عدم وجود آزار خیابانی ندارد.

در بررسی وضعیت تاهل زنان، 60% مجرد، 35.3% متاهل و 4.6% بیوه بودند. وضعیت تاهل نیز تاثیری در میزان آزار خیابانی وارده به زنان ندارد.
در تقسیم بندی سنی پاسخ دهندگان، 21.5% بین 15-20 سال، 44.6% بین 20-30، 16.9% بین 30-40، 10.7% بین 40-50 و 6.1% بالای پنجاه سال قرار گرفتند.

از 65 مورد بررسی شده، 53 نفر برای پوشش از مانتو و روسری و 10 نفر از چادر استفاده میکردند. 2 نفر نیز بسته به موقعیت از چادر یا مانتو استفاده میکردند. در نگاه اول مشاهده می کنیم که زنان چادری کمتر مورد آزار جدی از قبیل لمس شدن در خیابان یا وسیله نقلیه قرار میگیرند، اما بررسی بیشتر نشان میدهد که این احتمال وجود دارد که کمتر بودن آزار نه از نوع پوشش، بلکه از تعلق این زنان به فرهنگی که حضور آنها را در جامعه کمتر میکند سرچشمه بگیرد. به طور مثال برخی از این زنان اذعان داشتند که تا قبل از ازدواج با همراه بزرگتری از خانه خارج میشدند و پس از ازدواج نیز همواره توسط همسر یا فرزندان خود همراهی میشدند.

در بررسی وضعیت اشتغال زنان، 7.6% درصد دانشآموز، 44.6% دانشجو، 18.4% شاغل، 20% خانهدار و 7.6% جویای کار بودند.
زنان در پاسخ به حدود ساعاتی که در خیابان سپری میکنند، این گونه پاسخ دادند: 16.9% درصد آنان کمتر از یک ساعت، 41.5% بین یک تا دو ساعت، 30.7% بین دو تا چهار ساعت و 10.7% بین چهار تا شش ساعت در خیابان و خارج از خانه به سر میبرند. بدیهی است که زنان خانهدار به دلیل کمتر بودن ساعات حضورشان در محیط بیرون از خانه، میزان کمتری از آزار خیابانی را تجربه میکنند. زنان بیشترین علت خروج از خانه را رفتن به محل تحصیل، خرید روزانه، قرارهای دوستانه و رفتن به محل کار ذکر کردند. با وجود اینکه زنان برای رفتن به محل تحصیل یا خرید روزانه از پوشش ساده و متعارفی استفاده میکنند، اما این موضوع نقشی در میزان خشونتی که با آن مواجه میشوند ندارد.
در کل، فارغ از نوع پوشش، سن، شیوه رفت و آمد و سایر عوامل، بیشترین نوع خشونتی که زنان در خیابان تجربه میکنند، به ترتیب در قالب نگاههای آزاردهنده، مزاحمت اتومبیلهای شخصی و مزاحمتهای کلامی است.

بیشتر زنان برای رسیدن به مقصد خود به تنهایی از خانه خارج میشوند، سپس به ترتیب توسط هم سن و سالان ( دوست یا دوستان دختر)، گروه دوستان ( دختر و پسر)، زنی بزرگتر ( مادر، خواهر، ..) و مرد یا پسری هم سن ( شوهر، دوست پسر، برادر، ..) در خیابان همراهی میشوند. بررسی نشان داد که نوع آزار خیابانی بسته به تنها بودن و یا همراهی زنان توسط هر یک از گروههای ذکر شده متفاوت است. به طور مثال زنانی که تنها از خانه خارج میشوند بیش از سایر زنان مورد خشونت خیابانی قرار میگیرند، و این خشونت بیشتر در قالب نگاه آزاردهنده، مزاحمت کلامی، و بوق زدن و ایستادن اتومبیلهای شخصی است. سپس بیشترین میزان آزار متوجه دختران و زنانی است که به همراهی گروه دوستان دختر خود در خیابان حضور پیدا میکنند و نوع این آزارها مشابه زمانی است که زنان تنها هستند. اما هنگامی که با زنی بزرگتر همراه هستند خشونت تنها به صورت نگاههای آزاردهنده در میآید. در همراهی با گروه دوستان دختر و پسر، آزارها در قالب مزاحمت کلامی و بوق زدن و ایستادن اتومبیلهای شخصی ظاهر میشوند. زنان کمترین میزان خشونت را وقتی تجربه میکنند که توسط مرد یا پسری هم سن همراهی شوند، که نوع آن نیز خفیف تر است و به نگاههای آزاردهنده و بوق زدن اتومبیلهای شخصی محدود میشود. علت این موضوع شاید از یک سو به دید سنتی جامعه نسبت به زن برگردد، که زن را ناموس مرد میداند و به زنی که با همراهی «صاحب» خود در خیابان است تعرض نمیکند. از سوی دیگر، علت این امر میتواند ترس مزاحم احتمالی از برخورد شدید مرد «ناموس پرست» همراه زن باشد. در ضمن احتمال این که زنی تنها، در مواجهه با خشونت برخورد جدی و شدیدی از خود نشان دهد نیز کمتر است.

زنان پاسخ دهنده برای رسیدن به مقصد به ترتیب از وسایل حمل و نقل عمومی ( اتوبوس، تاکسی و مترو) و اتومبیل شخصی استفاده میکنند و یا تا حد امکان پیاده مسیر خود را طی میکنند. زنانی که برای رفتوآمد از آژانس های مسافربری درون شهری ( تاکسی های تلفنی) استفاده میکنند کمترین میزان آزار خیابانی را تجربه میکنند، و زنانی که از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده میکنند بیشترین آزار خیابانی را متحمل میشوند. بدیهی است که نوع آزار خیابانی بستگی زیادی به چگونگی رفتوآمد زنان دارد. به طور مثال زنانی که از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده میکنند، بیشتر با نگاههای آزاردهنده و بوق و توقف اتومبیلهای شخصی مواجه میشوند. زنانی که با اتومبیل شخصی خود رفت و آمد میکنند، با نگاههای آزاردهنده، متلک و مزاحمت سایر رانندگان هنگام رانندگی روبرو هستند. زنانی که برای رسیدن به مقصد حتی الامکان پیاده مسیر را طی میکنند بیشتر متحمل نگاههای آزاردهنده، خشونت کلامی و بوق و توقف اتومبیلهای شخصی میگردند.

زنان در پاسخ به این سوال که مزاحمت کلامی را اولین بار در چه سنی تجربه کردهاند این گونه پاسخ دادند: 76.9% قبل از پانزده سالگی اولین متلک را شنیده بودند، 7.6% بالای پانزده سال برای اولین بار متلک شنیدند، 6.1% حدود سن را به خاطر نداشتند و 9.23% هرگز با مزاحمت کلامی مواجه نشده بودند.

در مورد تجربهی لمس بدن در خیابان، 47.6% قبل از 15 سالگی و 24.6% بعد از 15 سالگی برای اولین بار در خیابان مورد لمس قرار گرفته بودند. 24.6% هرگز این تجربه را نداشتند و 3% اولین بار را به خاطر نداشتند.

در مورد اولین تجربهی لمس شدن در وسایل نقلیه، 20% قبل از 15 سالگی و 58.4% بعد از 15 سال با این مساله برخورد کرده بودند، 36.9% هرگز با این نوع آزار مواجه نشده و 9.2% به خاطر نداشتند که اولین بار کی در وسایل نقلیه مورد لمس قرار گرفتهاند.

در پاسخ به این سوال که اولین بار در چه سنی با مزاحمت اتومبیلهای شخصی مواجه شدهاند، 27.6% قبل از پانزده سالگی و 58.4% بعد از پانزده سالگی این تجربه را داشتند. 7.6% هرگز با این موضوع مواجه نشده و 6.1% اولین بار را به یاد نداشتند.

آماری از خشونت خیابانی در تهران - بخش دوم

آمار خشونت خیابانی در تهران، به بررسی آماری پاسخ دهندگان به پرسش نامه از نظر سن، وضعیت تاهل، اشتغال، محل سکونت و ... پرداختیم. مشخص کردیم که زنان بیشتر از چه نوع آزارهای خیابانی رنج می برند و برای اولین بار در چه سنی با آنها مواجه شده اند. در این قسمت، به بررسی و تحلیل احساس و واکنش زنان نسبت به خشونت های خیابانی می پردازیم.

اولین سوال ما درباره ی احساس زنان به هنگام مواجهه با خشونت و آزار کلامی نظیر متلک و فحاشی در خیابان بود. اکثریت زنان پاسخ دادند که در هنگام تجربه ی خشونت کلامی بیش از هر چیز احساس انزجار می کنند، و در درجه دوم دچار ترس و اضطراب می شوند. احساس ایشان در مواجهه با خشونت کلامی، ارتباط مستقیم با تنها بودن و یا همراهی توسط دیگران دارد. به عنوان مثال وقتی با زنی بزرگتر همراه هستند عموما احساس خاصی از شنیدن متلک به ایشان دست نمی دهد، و یا وقتی با هم سن و سالان و یا مردی هم سن خود همراه هستند احساس آنها بستگی زیادی به سن و سال و ظاهر شخص مزاحم و هم چنین نوع متلک دارد. هم چنین مشخص شد که زنان چنان چه در هنگام مواجهه با خشونت کلامی توسط شخصی ( هم سن و سالان، زنی بزرگتر و یا دوست پسر) همراهی شوند، برخلاف مواقع تنهایی احساس ترس و اضطراب نمی کنند.
واکنش آنها نسبت به خشونت کلامی نیز بستگی مستقیم به تنها بودن و یا همراهی شدن آنان توسط دیگران دارد. زنان ِتنها عموما در برابر متلک و فحاشی مزاحمین سکوت می کنند و یا در صورت ادامه یافتن مزاحمت، به دلیل تنهایی احساس خطر کرده و با صدای بلند اعتراض می کنند، در صورتی که این اعتراض در هنگام همراهی با سایرین کمتر می شود، و یا به پاسخ مودبانه تقلیل می یابد. بنابراین، زنان در هنگام شنیدن متلک، به دلیل عدم احساس خطر جدی، معمولا برخورد جدی از خود نشان نمی دهند و به سکوت و یا نهایتا اعتراض بسنده می کنند.

زنان در هنگام لمس شدن در خیابان و یا وسایل نقلیه، در درجه اول احساس انزجار و سپس احساس ترس و اضطراب می کنند، که این احساس ترس و اضطراب نیز در صورت همراهی دیگران کاهش می یابد. تنها 3 نفر از 65 نفر پاسخ دهنده اذعان داشتند که احساس آنها در هنگام لمس بستگی به مشخصات ظاهری فرد آزاردهنده دارد.
واکنش زنان نسبت به لمس شدن در خیابان؛ به دلیل جدی بودن آزار و احساس خطر، بسیار شدیدتر از واکنش آنها نسبت به متلک است. اکثر زنان نسبت به این موضوع با صدای بلند اعتراض می کنند و در درجه بعد برخورد فیزیکی انجام می دهند. تنها 3 نفر گفتند که در صورت مواجهه با چنین خشونتی پلیس را در جریان می گذارند، و 1 نفر از 65 نفر گفت که با مزاحمین وارد گفتگوی منطقی شده و سعی می کند به آنها بفهماند که کارشان درست نیست.
در برخورد با لمس شدن در وسایل نقلیه، زنان در درجه اول با صدای بلند اعتراض می کنند، و بر خلاف واکنش در خیابان، از برخورد فیزیکی پرهیز کرده و در درجه دوم به سرعت از اتومبیل پیاده می شوند. نکته قابل توجه این جاست که برخلاف انتظار اولیه، زنان در صورت همراهی شدن توسط مردی هم سن خود ( شوهر، برادر، دوست پسر و...) نسبت به لمس شدن واکنشی نشان نداده و تا مقصد تحمل می کنند و چیزی نمی گویند. دلیل این امر احتمالا می تواند ترس زنان از برخورد شدید مرد همراه با فرد مزاحم و شروع دعوا، خجالت و شرم از مرد همراه و یا ترس از قضاوت منفی وی نسبت به خود ( بر اساس باور مقصر شناختن قربانی) باشد.

زنان در پاسخ به این سوال که هنگام توقف و مزاحمت اتومبیلهای شخصی چه احساسی دارند، گفتند که بیش از هرچیز دچار احساس انزجار می شوند؛ و احساس آنها مجددا بستگی به تنها بودن آنها در خیابان و یا همراه بودن با دیگران دارد، زیرا زنانی که با فرد یا جمعی همراه هستند ادعا کردند که نسبت به این پدیده دچار احساس خاصی نمی شوند.
واکنش اکثر زنان به مزاحمت اتومبیلهای شخصی، سکوت بوده است و واکنش خاصی نشان نداده اند. تنها 3 نفر گفتند که پلیس را در جریان قرار می دهند و 2 نفر گفته اند که واکنش آنها بستگی به سن و سال، ظاهر و مدل ماشین فرد مزاحم دارد و ممکن است با او وارد گفتگوی دوستانه و شاید دوست شوند.

در بررسی کلی واکنش زنان نسبت به خشونت خیابانی با در نظر گرفتن گروه سنی آنان، مشخص شد که زنان گروه سنی 40 سال به بالا عموما واکنش شدیدتری نسبت به خشونت خیابانی نشان می دهند. بنا به گفته ی این زنان، علت این امر آن است که در این سن، انتظار مواجهه با خشونت خیابانی و مزاحمت را ندارند. هم چنین زنان با سن بالاتر، معمولا جسارت بیش تری ( نسبت به دختران جوان) در برخورد با مزاحمین دارند. نکته ی دیگر آن که، به علت وجود باور عمومی مقصر شناختن فرد قربانی، زنان و دختران جوان ممکن است به علت ظاهر، پوشش و آرایش خود از نظر شاهدان مزاحمت مقصر شناخته شده و از حمایت برخوردار نباشند، اما هنگامی که زنی مسن تر مورد خشونت قرار گیرد، کم تر پیش می آید که شاهدان او را مقصر بدانند و عموما او را مورد حمایت قرار می دهند، که این امر سبب می شود او با اطمینان از حمایت سایرین، نسبت به فرد مزاحم واکنش جدی نشان دهد.

در کل، تحمل خشونت، رایج ترین شکل مواجهه با آن از سوی زنان است، و بعد از آن، مقابله های فردی و سلیقه ای قسمت بیشتر واکنشهای زنان را تشکیل می دهد. علت این موضوع می تواند بی اعتمادی به پلیس و عدم اطمینان از مورد حمایت قرار گرفتن از سوی این نهاد ( که در باور عام موظف به حمایت از شهروندان است) و سپس عابرین و یا شاهدان مزاحمت باشد. اما با این وجود، طبق بررسی ما زنان از برخورد منفعلانه با خشونت راضی نیستند، زیرا در پاسخ به میزان رضایت از عکس العمل خود در برابر مزاحمت، 70.7 % آنان گفتند که مایل بودند عکس العمل محکم تر و جدی تری از خود نشان دهند. تنها 3% فکر می کردند بهتر بود نرم تر و منطقی تر برخورد می کردند. 3% به این سوال پاسخ ندادند و تنها 1 نفر گفت که از واکنش خود در برابر خشونت راضی است. نکته قابل توجه این جاست که برخورد منفعلانه ی زنان با خشونت، می تواند به علت ناامیدی از تاثیر هر واکنشی باشد، زیرا 21.5 % زنان گفتند که یا با خشونت برخورد جدی نمی کنند، یا در صورت برخورد، بعدا پشیمان می شوند زیرا حس می کنند که این کار بی فایده است.

65 زن پرسش شونده دلیل رواج خشونت و آزار خیابانی را به ترتیب 1. فرهنگ اجتماعی، 2. بیماری روحی و جنسی مردان مزاحم، 3. قوانین نامناسب و عدم برخورد با مزاحمین، 4. غریزه و طبیعت مردان، 5. رفتار، پوشش و آرایش زنان در خیابان، 6. موقعیت اقتصادی پایین، 7. ماهواره، اینترنت و ... و 8. موقعیت اقتصادی بالا دانستند.

نکته ی جالب در این بین، نظر پاسخ دهندگانی که از پوشش چادر استفاده می کردند درباره علل رواج آزار خیابانی است. این زنان عموما عقیده داشتند که در درجه اول رفتار، پوشش و آرایش زنان در خیابان، سپس ماهواره و اینترنت، و بعد غریزه و طبیعت مردان عامل اصلی رواج آزار خیابانی است. این در حالی است که این زنان، علیرغم استفاده از چادر و پوشش متعارف به گفته ی خود هم چنان مورد آزار خیابانی قرار می گیرند، و برخوردهای شدیدی نیز از جمله برخورد فیزیکی با مزاحمین می کنند. احتمالا علت این امر آن است که ریشه خشونت را در ظاهر و رفتار زنان می دانند، و انتظار ندارند با وجود پوشش کامل و ظاهر ساده، باز هم مورد آزار قرار گیرند و لذا برخورد شدیدی از خود نشان می دهند. اما در عین حال، با وجود اعتقاد به طبیعی و غریزی بودن آزار خیابانی از سوی مردان، باز هم به آن واکنش نشان می دهند که این تناقض در عقیده و عمل آنان قابل تامل است.

http://herlandmag.net/issue17/06,12,14,10,31,08/ منبع: سایت زنستان